Günümüzde sağlık sektöründe hekimler arasında kazanç paylaşımı yüzünden içinde bulunanların inkar edemeyeceği, kimi yerde örtülü bir çekişme yaşanmaktadır. Buna hastanelerde uygulanan performans sistemi ile döner sermaye uygulamaları neden olmaktadır. Döner sermaye gelirleri aynı klinikte çalışan doktor sayısına bölünmesi yönünde bir uygulama bulunmaktadır. Bu nedenle herhangi bir kliniğe yeni bir doktorun tayin edilmesi çalışan doktorlar tarafından istenmemekte; bu durum özellikle kadrolu doktorlar ile geçici görevle atanan doktorlar arasında sorunların çıkmasına, çalışma ortamının çekilmez hale gelmesine neden olabilmektedir.

Çatışmanın doğrudan gelir paylaşımıyla ilgili olması ve paranın iletişimin konusu olmasının tercih edilmemesi, bu sebebe dayalı olarak başka konular üzerinden gerginliklerin yaşanmasına neden olabilmektedir. Mevcut kadro, performans ve döner sermaye uygulamasının sürdürülmesinin tercih edilmesi halinde, bahsedilen türde çatışmaların sağlık çalışanları arasındaki çalışma barışını olumsuz etkileyeceği şüphesizdir. Bu nedende çalışma ortamındaki olumsuzlukların doğrudan insan sağlığına etki edebileceği bu tür gerginliklerin yaşandığı sağlık tesislerinde, iletişimin sağlanması ve gerginliklerin azaltılması için işyeri arabuluculuğuna başvurma seçeneği düşünülebilir. Böylece taraflar arasındaki iletişim eksiklikleri ve anlaşılmaz tavır ve gerginliklerin önüne geçilmiş, işyerinde psikolojik tacize (mobbing) varan çatışmalardan toplum sağlığının olumsuz etkilenmesi önlenmiş olur.

Arabuluculukla yeni yeni tanışan ülkemizde arabuluculuğu tanıtmaya ve başvuru kaynağı olmaya çalışan arabulucu.com, dünya uygulamasında kabul görmüş bütün arabuluculuk türlerine ilişkin makale yayınlayarak böylece hem arabuluculuk çeşitleri hakkında farkındalık yaratmayı hem de temel eğitimden sonra yol ayrımına gidecek arabuluculara ilgi alanlarına en uygun arabuluculuk türünü seçmelerine yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

Ankara Barosu yeminli mütercim tercumanı ve insan kaynakları uzmanı Rahime Hande KARAMANLIOGLU, gönderdiÄŸi çevirisi ile bizlere ilk “Ä°ÅŸyeri ArabuluculuÄŸu“ makalemizi yayınlama ve iÅŸyeri arabuluculuÄŸu kategorisini açma fırsatı verdi. Kendisine teÅŸekkür ederiz.

İşyerlerinde, özellikle de hedefler söz konusu olduğunda, çalışanlar arasında çatışma yaşanmasını engellemek zordur. Çatışan kişilerin uygun bire çözümde anlaşamamaları halinde bazen yöneticiye arabuluculuk yapmak düşebilir.

Arabuluculuk; anlaşamayan tarafların tarafsız birinin yardımıyla anlaşmazlıklarını çözmeleri sürecidir. Ancak genellikle çatışma halindeki taraflardan her biri arabulucudan kendine hak vermesini, kendi tarafını tutmasını ve kendi lehine bir çözüm önermesini bekler. Bir başka deyişle, çatışmada hakem olan kişiden tarafsız olması değil, taraf olması beklenir. O nedenle arabuluculuk rolünü üstlenen yöneticilerin bu beklentiyle de başaçıkabilmeleri, taraf olmaktan dikkatle kaçınmaları gerekir. Yöneticinin rolü, tarafların olumsuz duygularını ve algılarını farketmelerini, durumla yüzleşmelerini sağlamak ve kendi çözümlerini geliştirmelerini kolaylaştırmak olmalıdır.

Arabuluculuk Süreci

1. Hazırlık evresi: Olay önünüze gelir gelmez, ne tür bir uyuşmazlıkla karşı karşıya olduğunuzu inceleyin ve planlama yapın. Tarafların yapılandırılmış bir süreç içinde yer alacaklarını anlamalarını sağlayın ve tarih ve mekan gibi ayrıntıları organize edin.

2. Tanışma evresi: Kuralları belirleyin, arabuluculuk sürecini özetleyin. Taraflara düşmanca tavırlara izin vermeyeceğinizi belirtin. Arabulucunun bir hakem olmadığını ve taraflar adına karar vermeyeceğini, buna karşılık herkese eşit mesafede ve tarafsız davranacağını vurgulayın; bu konuda görüş birliği sağlayın ve taahhüt alın. Gizlilik ilkesini belirtin.

3. Açılış evresi: Taraflardan her birinin sözü kesilmeden hikayesini sonuna kadar anlatmasını, diğer tarafların da dikkatle dinlemesini sağlayın.

4. İki yönlü iletişim evresi: Tarafların birbirlerine sorunlarla ilgili duygularını aktarmalarına yardımcı olun. Daha sonra da birbirlerine soru sormalarını ve cevap vermelerini sağlayın. Konuyla ilgili eksikleri tamamlayın, gerekirse bilgi toplayın, iddiaları soruşturun.

5. Sorunlu alanları belirleme evresi: Her talep/iddia/tezin arkasındaki tetikleyici etkenleri, gerekçeleri ve varsa gizli gündemleri ortaya çıkarın. Ortak yarar noktalarının belirlenmesine yardımcı olun. Sonuçları somutlaştırın, açık ve net ifade edin.

6. Çözüm geliştirme evresi: Tarafları, karşılıklı olarak kabul edebilecekleri çözüm seçenekleri aramaya teşvik edin. Bir üçüncü şahsın kendileri adına karar veremeyeceğini vurgulayın, Onları kendi çözümlerini bulmak için beyin fırtınası yapmaya çağırın. İddialarını bir an için bir yana bırakıp çözüme odaklanmalarını isteyin. Böyle bir çaba tarafların duruma sahip çıkmasını sağlar. İçinden çıkılmaz gibi görünen karmaşık durumlar, yoğun bir gerilim ya da sonuçlarla ilgili kuşkular varsa, taraflarla bire bir görüşme yararlı olabilir.

7. Anlaşma evresi: Yazılı ya da sözlü anlaşmayı gerçekleştirerek arabuluculuğu tamamlayın. Yazılı anlaşmalarda 5N1K ilkesinden hareket edip ayrıntıları belirleyin ve anlaşmanın gerçekçi olup olmadığını gözden geçirin.

8. Kapanış: Taraflara gösterdikleri işbirliği nedeniyle teşekkür edin; anlaşma koşullarının iyi anlaşıldığından emin olun. Bundan sonraki çatışmalarda önce farklı çatışma çözme yaklaşımlarını denemelerini ancak gerekirse bir arabulucuya başvurmalarını tavsiye edin. Arabuluculuk ciddi sorumluluklar içeren bir roldür ve etik kuralları vardır:

• Arabulucu, sürecin bütünlüğünü ve gizliliÄŸini korumakla yükümlüdür.
• Arabuluculuk sürecinde elde ettiÄŸi bilgileri kendi amaçları için kullanamaz.
• Taraflarla arasındaki iliÅŸkiler konusunda saydam olmalıdır.
• Arabuluculuk oturumunun kaydedilmesine ve tutanak tutulmasına izin vermemelidir.
• Taraflardan biri arabulucunun yansızlığından kuÅŸkuya düşerse rolünden çekilmelidir.
• Taraflara hiçbir öğütte ve tavsiyede bulunmamalıdır.
• Taraflardan biri uygunsuz bir tutumda ısrar ederse, sürece son vermelidir.
• Tarafları anlaÅŸmaya zorlamamalıdır.
• Tarafların bütün seçeneklerin olumlu ve olumsuz yönlerini anlamalarını saÄŸlamalıdır.
• Tek tek yaptığı görüşmelerden elde ettiÄŸi bilgileri karşı tarafla paylaÅŸmamalıdır.

En büyük zorluk, arabuluculuğun çatışma nedenini ortadan kaldırmak, haklıyı haksızı ayırt etmek, haklıyı ödüllendirip haksızı cezalandırmak olmadığını kabul ettirmektir. Yanlış beklentileri gidermeden böyle bir rolü üstlenmek bazen yarardan çok zarar getirebilir.

Kaynak: Kaynak Dergisi