Alternatif uyuÅŸmazlık çözüm yollarının (ADR = Alternative Dispute Resolution) ülkemizde pek iyi bir ÅŸekilde uygulandığı söylenemez. Neredeyse cumhuriyetin başından beri Medeni Usul Kanunumuzda düzenlenen tahkim geçen uzun zamana ve bilinirliÄŸine raÄŸmen uygulama alanını konusunda kabul edilen dar kapsam nedeniyle yararlanılan bir uyuÅŸmazlık çözüm yolu olamadı. Arabuluculuk Kanunu’nun yasalaÅŸması halinde ülkemizde tahkimden sonra yeni bir ADR yolu daha mevzuatımıza girmiÅŸ olacak. Umarız kapsamı tahkim gibi dar deÄŸerlendirilmez.

Ancak dünyada ve özellikle ABD’de durum hiç de bizdeki gibi deÄŸil. Onların 30-40 yıl önce “alternative” dedikleri bu uyuÅŸmazlık çözüm yolları altık alternatif olmaktan çıkmış artan bir ÅŸekilde esaslı çözüm yollarından birisi olmuÅŸ durumda. Artık Amerikan hukuk fakültelerinin öğrencileri bile uyuÅŸmazlıkların sadece 1,8 ‘inin mahkemede görülecek bir davaya dönüşeceÄŸini bilmektedirler. Ãœlke çapında yapılan araÅŸtırmalarda çıkan benzer sonuçlar da durumu desteklemektedir. Bu da ADR’nin A’ sının artık “alternative” deÄŸil “accepted” olduÄŸunu gösteriyor. Hatta ABD’deki bazı ADR programları A ‘larını “appropriate” olarak deÄŸiÅŸtirmiÅŸler bile (*).  Yine A’yı “amicable” ve “administrative” olarak anlamlandıran görüşler de mevcut. Tabi bizim gibi mahkeme dışı uyuÅŸmazlık çözümünden layıkıyla yararlanamamış bir ülke için bu yollar hala alternatif  ve “kabul edilmiÅŸ”, “uygun” olmaktan henüz uzak.

(*) Schneider / Honeyman, The Negotiator’s Fieldbook, ABA Section of Dispute Resolution, s. 4, Washington 2006

Not: Bu yazıyı yazdıktan sonra Sn. Mustafa Özbek “in Alternatif UyuÅŸmazlık Çözümü kitabının 129, 180, 181. sayfalarında konuyla ilgili ayrıntılı açıklamanın olduÄŸunu kendisinin uyarısıyla farkettim.